İki Türk pilotun şehit olmasından sonda angajman kuralları değiştirilmişti.
İki pilotumuzun şehit olmasından sonra angajman kurallarını değiştiren Türkiye, Suriye ordusuna ait bir helikopteri düşürdü.
Milliyet'te yer alan habere göre dün 14.25’te sınır ihlali yaptığı tespit edilen Suriye Ordusu’na ait Rus yapımı M-17 model askeri nakliye helikopteri önce uyarıldı. Sınırı 2 kilometre derinlikte ihlal eden helikopter iki dakika sonra devriye uçuşu yapan F-16 savaş jetleri tarafından düşürüldü.
Helikopterde bulunan iki pilota ulaşılamadı. Pilotların helikopterden atladığı ve Suriyeli muhaliflerce öldürüldüğü belirtiliyor.
Türkiye’nin Bakanlar Kurulu’ndan sonra Hükümet Sözcüsü Bülent Arınç’tan öğrendiği olayın ardından asker kırmızı alarma geçerken, Hava Kuvvetleri olası bir karşı saldırıya karşı hazır bekledi.
Genelkurmay Karargâhı’nda gelişmeler ve olası senaryolar masaya yatırıldı, sınırdaki birlikler teyakkuz halinde tutuldu. Suriye jetlerinin sınırda devriye uçuşu yaptığı bildirilirken, Hava Kuvvetleri’nin de Suriye’nin bütün adımlarını dakika dakika takip ettiği bildirildi.
26 milden itibaren izlendi
Suriye’ye yönelik olası askeri müdahalenin tırmandığı son haftalarda, Malatya 7. Ana Jet Üssü’ne bağlı 171. Korsan Filo, Diyarbakır 8. Ana Jet Üssü’ne bağlı 181. Pars ve 182. Atmaca filolarına ait savaş jetleri rutin devriye faaliyetlerini artırmıştı.
M-17 model bir Suriye nakliye helikopterinin Türkiye sınırına 26 deniz mili yaklaştığının tespit edildiği 13.41’de Diyarbakır’da bulunan Birleştirilmiş Kontrol İhbar Merkezi helikopteri takibe aldı. Bilginin bu merkezden gelmesi, Türkiye’ye Patriot hava savunma sistemlerini veren Almanya, Hollanda ve ABD’nin de izlemeye alınan helikopterle ilgili gelişmeleri takip ettiği şeklinde yorumlandı.
5 milde uyarı
İddiaya göre Kontrol İhbar Merkezi, helikopteri Türk hava sahasına 5 deniz mili kadar yaklaştığını tespit edince uyardı. Helikoptere “Türkiye sınırını ihlal etmek üzeresiniz. İhlal durumunda karşılık verilecektir” uyarıları yapıldı.
Helikopterin uyarılara rağmen Türk hava sahasına yaklaşması ve 14.25’te Yayladağ’a bağlı Güveççi Sınır Karakolu’na ait bölgeden sınırı ihlal etmesi üzerine bölgede hava devriye faaliyetini sürdüren Diyarbakır’a bağlı 182. Atmaca Filo’ya ait iki F-16 jetinden biri tarafından 14.27’de vuruldu. F-16’lar “cezalandırın” talimatı aldıktan sonra iki dakika içinde helikopteri düşürdü. Helikopter, sınırın Suriye tarafına düştü.
Türkiye Suriye’ye ait helikopterin düşürüldüğünü Hükümet Sözcüsü Arınç’ın açıklamalarıyla öğrendi. Düşen helikopterle ilgili bir soru üzerine “Size bu konuda bilgi verilmedi mi” diye sorup “O zaman ben bilgi vereyim” diyen Arınç, şu açıklamayı yaptı:
“Suriye’ye ait ‘MI 17’ tipi helikopter 14.20’de Hatay Yayladağı Güveççi bölgesinde 2 kilometre Türkiye’de hudut ihlalinde bulunmuş. Hava savunma unsurları tarafından sürekli ikaz edilmiş. İhlalin devam etmesi üzerine Malatya’dan havalanan uçaklarımız tarafından 14.25’te füzeyle vurulması sonucu, helikopterin Suriye topraklarına düştüğü tespit edilmiştir. Mürettebatla ilgili herhangi bir bilgiye ulaşamadık, helikopter Suriye tarafına düştü.”
Sınır hattında 24 saat esasına göre hava keşif unsurlarının uçuş yaptığına dikkati çeken Arınç, “Bilindiği gibi uçağımız düşürüldükten sonra da özellikle Akçakale, Viranşehir bölgesine sürekli karşı tarafından taciz ateşleri yapıldığı için angajman kurallarımız değiştirilmiş ve yeni bir uygulama başlamıştı. Dolayısıyla bu açıklamanın ne anlama geldiğini herkes biliyor” dedi.
Arınç’ın uçakların Malatya’dan havalandığı açıklamalarına karşılık, Genelkurmay Başkanlığı’nın yaptığı açıklamada, hava devriye görevinde, havada hazır bulunan F-16’ların helikopteri düşürdüğünü bildirmesi kafa karışıklığına neden oldu. Malatya Erhaç’taki Korsan Filo’da sadece F-4 tipi uçakların bulunduğu biliniyor. Bu nedenle uçakların F-16’ların bu filoya bağlı olup olmadığı soru işaretleri yarattı.
6 kilometre uzaktan vurdu
Açıklamada ayrıca radar iz bilgileri de verilirken, Türkiye-Suriye sınırının yer aldığı bir harita yayımlandı. Haritada Suriye helikopterinin ve Türk F-16 uçaklarının izlediği güzergahlar gösterildi. Harita üzerinde helikopterin, Türkiye sınırını 2 kilometre ihlal ettiği anda yaklaşık 6 kilometre uzaktan F-16 ile vurulduğu iddia ediliyor.
Asker kırmızı alarma geçti
Sınırdaki askeri unsurlar da alarma geçti. Suriye’den bir karşılık gelmemesine rağmen geç saatlere kadar asker hazır bekledi.
Genelkurmay Karargahı’nda da konuyla ilgili değerlendirme toplantıları yapılarak hava unsurları ve sınırdaki askeri birliklere talimatlar verildi. Olası bir hava saldırısına karşı hava savunma sistemleri de hazır tutuldu.
Malatya Erhaç’tan havalanan 173. Şafak Filo’ya ait Pilot Yüzbaşı Gökhan Ertan idaresindeki Türk RF-4E Phantom tipi keşif jetinin 22 Haziran 2012’de Suriye hava savunma unsurları tarafından düşürülmüştü. Yüzbaşı Ertan ve Teğmen Hasan Hüseyin Aksoy saldırıda şehit oldu. Bu olayın ardından Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, 26 Haziran 2012’de Suriye ile angajman kurallarının değiştiğini ilan etti.
Bu doğrultuda sınır ihlali yapılması durumunda Türk kara ve hava unsurları doğrudan saldırı yetkisine sahip kılındı. Angajman kurallarının o tarihte değiştirilmesiyle Türkiye, “önleyici müdahale (preventive strike)” olarak adlandırılan askeri duruma geçti. Askeri literatürde “önleyici müdahale”, “düşman unsurun öngörülebilir saldırılarını etkisiz kılmak için yapılan müdahaleler” olarak adlandırılıyor.
Helikopter yolunu kaybetmiş
CNN Türk’e konuşan emekli diplomat Yalım Eralp, “Bana kalırsa helikopter yolunu kaybetmiş. Hiçbir ülke helikopterini kaybetmek istemez. Hava sahaları kolayca ihlal edilebilir. Doğal olmayan kısım Türkiye-Suriye ilişkileri. Doğal olsa helikopter düşürülmezdi. Helikopterden paraşütle atlama konusuna gelince, helikopterlerin düşüş süreleri uçaklardan daha uzun. Diğer ülkeler bu konunun burada kalmasını isteyeceklerdir. Daha fazla gerilimi artırmak istemeyeceklerdir” dedi.
Rus yapımı M-17 tipi helikopterin özellikleri şöyle:
Mürettebat: 3; iki pilot ve bir mühendis
Uzunluk: 18 bin 465 metre
Kapasite: 30 asker veya 5 bin kilogram kargo kapasitesi
Yükseklik: 4.76 metre
Boş ağırlık: 7,489 kilogram
Yüklü ağırlık: 11,100 kilogram
Maksimum hız: Saatte 250 kilometre
Paraşütle mi atladılar?
Helikopter, Yayladağı ilçesindeki Topraktutan Karakolu’na yaklaşık 1 kilometre mesafedeki bölgeye düştü. Helikopterin düşmesi sırasında, iki pilotun paraşütle atlayarak kurtulduğu, ancak yere indiklerinde rejim muhaliflerince öldürüldüğü öne sürüldü. Helikopterde bulunan iki pilota ulaşılamadı.
Pilotların helikopterden atladığı ve Suriyeli muhaliflerce öldürüldüğü iddia edildi ancak bu iddianın doğruluğu ya da yanlışlığı konusunda bir açıklamada yapılmadı. Olayın ardından sınırda görevli Türk Silahlı Kuvvetleri personeli de helikopterin üştüğü bölgeye gitti. Enkaz çalışmalarına yardım eden Türk askeri unsurları akşam saatlerine kadar düşen helikopterin pilotlarına ulaşamadı.
Başbakan Tayyip Erdoğan, 26 Haziran 2012’deki grup toplantısında angajman kurallarının değiştiğini şöyle açıklamıştı:
“Bu saldırının (F-4 savaş uçağının düşürülmesi) Suriye tarafından kasıtlı olarak yapıldığına dair bilgilendirme çalışmalarımız devam etmektedir. Buradan tüm dünyaya açık açık şunu ifade ediyorum. Türkiye yerini zamanını ve yöntemini kendisi tayin ederek, bu haksızlığa karşı uluslar arası hukuka dayalı haklarını kullanacak ve gerekli adımları atacaktır. Bu son olay Esad yönetiminin Türkiye’nin güvenliğine de açık tehdit haline geldiğini ortaya koymuştur. TSK’nın angajman kuralları artık yeni aşamaya göre değişmiştir. Suriye’den Türkiye sınırına yaklaşan her askeri unsur bir tehdit olarak değerlendirilecek ve askeri hedef olarak görülecektir.
Buradan Suriye rejiminin bir hata yapmaması ve Türkiye yönetimini sınamaması yönünde uyarıyoruz. Türkiye olarak elbette savaş çığırtkanlarının tuzağına düşmeyiz. Ancak uluslararası sularda uçağımıza yapılan saldırı karşısında susacak, tepkisiz kalacak bir ülke değiliz.”
'2 pilot öldü, birini rehin aldık'
Teröristler helikopterden 3 kişinin atladığını iddia ediyor. İşte olay yeri görüntüleri.
Muhalifler Türk jetleri tarafından düşürülen Suriye helikopterinden atlayan 3 kişiden ikisinin öldüğünü birinin ise ellerinde rehin bulunduğunu açıkladı.
Türkiye'nin, sınır ihlali yapan Suriye'ye ait bir helikopteri düşürdüğünü açıklamasının ardından ÖSO helikopterin vurulmasından hemen sonra çekildiği iddia edilen görüntüler paylaştı.
Görüntülerde uçağın alev topu halinde yere düşmesi yanan enkazının yanısıra paraşütle atlayan pilotların yere inişi görülüyor. ÖSO mensupları, otomatik silahlarla, paraşütle yere inmeye çalışan havadaki pilotlara nişan alarak ateş ediyor.
Pilotların yere inmesiyle birlikte 'Allahuekber' diye bağırmaya başlayan ÖSO mensupları, pilotlara doğru yöneliyor ve hemen ardından arka arkaya silah sesleri duyuluyor. Görüntülerde ayrıca pilotlardan birine ait olduğu iddia edien bir ceset ve kanlı üniforma yer alıyor.
Bu arada enkaz parçalarını toplamayı sürdüren muhalifler helikopterden 3 kişinin düştüğünü 2' sinin öldüğünü 1 'inin ellerinde rehin bulunduğunu söylediler.
Helikopter keşif mi yapıyordu?
Türkiye'nin düşürdüğü Suriye helikopteri ile ilgili iddialar ortaya atılmaya başladı.
Türkiye’nin Suriye’ye ait bir helikopteri düşürmesiyle birlikte sınır bölgesindeki risk ortamı en tehlikeli seviyeye çıkarken, olayla ilgili birçok değerlendirme ve ihtimaller de konuşulmaya başlandı.
Ankara’nın değiştirdiği angajman kuralları çerçevesinde, Türkiye-Suriye hudut bölgesinde 15 aydır ikili kol düzeninde “Savaşan Şahin” olarak bilinen toplam 8 F-16 savaş uçağı, sürekli havadaydı.
Buna ek olarak Malatya Erhaç hava üssüne bağlı fotoğraf çekme kabiliyetine sahip RF-4 tipi uçaklar da keşif ve gözetleme görevi yapıyorlar. Dün 13.41’de Diyarbakır’daki savaş hareket merkezi, bölge radarlarının uyarısı üzerine sınır bölgesinde tehlikeli uçuş yapan Suriye helikopterini belirledi. Helikopter derhal takibe alındı.
Saat 14.20’de helikopterin Türk hava sahasını ihlal ettiği belirlendi. Bunun üzerine helikopter pilotuna, önce ortak radyo frenkansı üzerinden İngilizce olarak, “Sizi uluslararası angajman kuralları çerçevesinde Türk hava sahasını ihlal ettiğiniz için uyarıyoruz.
Derhal geriye dönün” uyarısında bulunuldu. Helikopterin uçuşunu sürdürmesi üzerine bu uyarı yinelendi. 14 bin feet gibi bu helikopter için oldukça yüksek olan irtifa nedeniyle Stinger füzeleri devreye giremedi. Bunun üzerine harekat merkezi, havadaki ikili F-16 kollarından birini, Hatay Yayladağ Güveççi Hudut Karakolu koordinatlarına yönlendirdi.
Diyarbakır 8. Ana Jet Üssü’ne bağlı F-16’lardan biri geride kalırken diğeri helikoptere bir mil mesafeye kadar yaklaştı. F-16, helikopterin Türk hava sahasını terk etmeye zorladı ve önleme yaptı. Ancak helikopterin uçuşunu sürdürmesi üzerine F-16 pilotu, radarında, füze ile helikoptere kilit attı. Tek füze atan pilot, helikopteri isabet kaydetti. Hasar alan helikopter, Suriye tarafına yönelerek Türk hava sahasından çıktı. Suriye içinde bir süre ilerleyen helikopterin daha sonra düştüğü görüldü.
UZMANINDAN İKİ İHTİMAL
Suriye helikopterinin önce Türkiye’ye 2 kilometre girmesi ve vurulduktan sonra sınırdan 1 kilometre uzaklıkta Suriye içinde düşmesi ile pilotun paraşütle nasıl atlamış olabileceğini emekli hava Korgeneral Erdoğan Karakuş şöyle anlattı:
“Eğer döner paller (pervaneler) isabet almamışsa helikopter bir süre daha havada yol alabilir. Bu durumda vurulduktan sonra toplamda 3 kilometre yol kat edilebilinir. Ayrıca özel eğitimden geçmiş bir kişi kendisini helikopterin pallerine kaptırmadan rahatlıkla paraşütle atlayabilir.
Ama bence üzerinde durulması gereken asıl mesele helikopterin yüksekliği. Dümdüz bir alanda bir helikopterin 14 bin 200 feetten uçması (4 kilometreden fazla) ilginç. Bu bölgedeki coğrafi koşullara göre çok yüksek bir irtifa. İster istemez akla, acaba helikopter Suriye’den kaçıp Türkiye’ye mi sığınmak istiyordu, yoksa keşif uçuşu mu yapıyordu?
Helikopterle yapılan konuşmaların kaydı önemli. Eğer pilot kaçmak için yüksekten uçuyorduysa, Türkiye’den yapılan anonslara da Suriye’ye yakalanmamak için cevap vermemiş olabilir. Bunları hep bilmek gerekir. Bu ihtimalleri de düşünmek lazım.”
ABD'den helikopter açıklaması!
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Psaki: ''Türk hükümeti, Suriye hükümetinin geçen yıl Türk jetini düşürmesinden bu yana yürütülen angajman kurallarına yönelik tamamen şeffaf davranıyor''
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Jen Psaki, Türkiye'nin, sınırını ihlal eden Suriye helikopterini vurmasıyla ilgili, "Türkiye'nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik taahhüdümüz var. Türk hükümeti, Suriye hükümetinin geçen yıl Türk jetini düşürmesinden bu yana yürütülen angajman kurallarına yönelik tamamen şeffaf davranıyor" dedi.
Günlük basın toplantısında, konuyu yakından takip ettiklerini ve ürk yetkililerle yakın iştişarelerinin sürdüğünü belirten Psaki, şöyle konuştu:
"Sizin de bildiğiniz gibi, Türkiye dost ve NATO müttefiki ve Türkiye'nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik taahhüdümüz var. Türk hükümeti, Suriye hükümetinin geçen yıl Türk jetini düşürmesinden bu yana yürütülen angajman kurallarına yönelik tamamen şeffaf davranıyor. Türkiye, Suriye askeri helikopteri ancak Türk hava sahasını ihlal ettikten ve Türk yetkililerin sürekli uyarılarını gözardı etmesinin ardından vurduğunu belirtti".
Suriye'nin kimyasal silahları
Suriye'nin kimyasal silahlarından arındırılması noktasında oluşturulan takvimi uygulayacak kişi olmasının, bu ülkenin Devlet Başkanı Beşşar Esed'in iktidarda kalmasını uzatıp uzatmayacağına yönelik soru üzerine Psaki, bu görüşe katılmadığını dile getirerek, geçici hükümet, kişi veya yönetim başta olursa olsun bu anlaşmayı uygulayacağını bildirdi.
Psaki, başka bir soru üzerine, "Başarılı olmayacağını düşünseydik bu zaman çizelgesini ortaya koymazdık" dedi.
Sözcü Haber