Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM) Denetim Komisyonu, Türkiye’nin siyasi ve hukuki olarak denetime alınmasını kararlaştırdı. Buna gerekçe olarak Türkiye’de demokratik kurumların Avrupa standartlarında işlememesi gösterildi.
Dün Paris’te oy çaoğunluğuyla kabul edilen rapor ve karar metninde, 15 Temmuz darbe girişiminin ardından ilan edilen OHAL kapsamındaki uygulamaların demokratik kurumları ciddi anlamda bozduğu görüşüne yer verildi.
Raporda ‘orantısız’ OHAL uygulamlaları var
Hükümetin OHAL adı altında anayasa ve uluslararası hukuk kurallarının ötesine geçerek ‘orantısız’ uygulamalar yaptığı belirtilen raporda, kanun hükmünde kararnamelerle (KHK) on binlerce devlet memurunun ihraç edilmesi de örnek olarak yer aldı.
Gazetecilerin tutuklanması ve basına yönelik baskının demokratik bir toplumda kabul edilemeyeceği vurgulanan raporda, 154 milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması ve HDP’li 13 vekilin tutuklu olmasının da parlamentonun işleyişini baltaladığı ifade edildi. HDP’nin, tutuklu vekilleri sebebiyle 16 Nisan’daki referandum öncesi kampanya yürütemediği, bunun da demokratik tartışmayı kısıtladığı ve raporda yer aldı.
‘Başkanlık soru işaretleri doğurur’
Karar metninde ise ‘partili cumhurbaşkanlığı’nı esas alan anayasa değişikliği referandumuna yönelik kaygılar dile getirildi; teklifin kabulu halinde kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığı gibi konularda soru işaretleri doğacağı vurgulandı.
AKPM Denetim Komisyonu bu kapsamda, Türkiye’nin Avrupa Konseyi üyeliğinden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getiren ülke olmaktan çıktığını, bu yüzden de denetim sürecine alınması gerektiğini önerdi.
OHAL’in kaldırılmasıdan ifade özgürlüğüne Ankara’nın ‘ev ödevi’
Konsey, Türkiye’ye 2018 yılına kadar ‘ev ödevi’ de verdi. Bu kapsamda OHAL’den çıkılması, KHK’ların sona erdirilmesi, tutuklu vekil ve gazetecilerin serbest bırakılması, adil yargının güvenceye alınması, medya ve ifade özgürlüğünün sağlanması, referandumun Avrupa Konseyi standartlarında düzenlenmesi ve değişiklikte Venedik Komisyonu’nun tavsiyelerinin temel alınması istendi.
Karar, nisan sonunda yapılacak AKPM genel kurul oturumlarında onaylanacak.
Denetim süreci nedir?
Denetim sürecinde, Avrupa Konseyi üyesi bir ülkenin, demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü gibi alanlarda Avrupa standartlarına ne derece uyduğu ölçülüyor. Eski Sovyet ülkelerinin demokrasiye geçişini kolaylaştırmak amacıyla kurulan sürece Türkiye 1996’da dahil edilmiş, reformlar sayesinde koşullu olarak 2004’te süreçten çıkarılmıştı.
Denetim sürecinde Arnavutluk, Ermenistan, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Gürcistan, Moldova, Rusya, Sırbistan ve Ukrayna yer alıyor.