2016 Uluslararası İşçi Sendikaları Konfederasyonu Global Haklar Endeksi’ne göre Türkiye, çalışanlar için dünyanın en kötü 10 ülkesinden biri.
Endeks, uluslararası çalışma standartları, sivil haklar, toplu sözleşme pazarlığı hakkı, grev hakkı, örgütlenme özgürlüğü gibi ölçütlere göre hazırlandı.
2016 yılında neredeyse tüm dünyada çalışanların hak kaybına uğradığı belirtilen rapora göre, özellikle sendikalaşma ve ifade özgürlüğünde büyük gerileme yaşandığına da işaret edildi.
Ortadoğu ve Kuzey Afrika, çalışanlar için dünyanın en kötü bölgeleri olurken, bölgede uygulanmakta olan ve göçmen işçileri riskli işlere mecbur eden ‘kafala sistemi’*, örgütlenme özgürlüğü üzerindeki kısıtlar, gerileyen demokrasi, yükselen şiddet gibi etkenlere dikkat çekildi.
Demokratik geleneğin güçlü olduğu ülkelerde dahi hükümetlerin, çalışanların toplu sözleşme gibi haklarını gasp etmeye yönelik tasarıları gündeme aldığı ifade edilen raporda, Britanya, Fransa ve Finlandiya’da çalışanların bu yasal değişikliklerle mücadele ettikleri vurgulandı.
Çin’den hallice
Dünyada çalışanlar için en kötü durumda olan 10 ülke ise Belarus, Kamboçya, Çin, Kolombiya, Guatemala, Hindistan, İran, Katar, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri oldu.
Endonezya, Paraguay ve Belçika’da çalışan haklarında ciddi kayıplar meydana gelirken, geçen yıl daha az sayıda insan sendikal mücadele sırasında can verse de, daha fazlası aynı sebepten ötürü şiddete maruz kaldı. Geçen yıl 36 ülkede sendikal faaliyetlere şiddetle yanıt verilmişti, bu yıl sayı 52 oldu.
Raporda bir diğer önemli gerilemenin de ifade özgürlüğü konusunda yaşandığı aktarıldı. Hükümetlerin terörü bahane ederek hak mücadelesinin ve ifade özgürlüğünün altını oyan güvenlik politikalarını gündeme aldığı belirtilen raporda “141 ülkeden 50’sinde gösteriler engellendi ve çalışanlar görüşlerini ifade etmekten alıkondu. Ülkelerin yüzde 58’inde işçilerin bir kısmının örgütlenme özgürlüğü elinden alındı, yüzde 68’inde de grev hakkı engellendi. Ülkelerin yüzde 57’sinde ise toplu sözleşme pazarlığı reddedildi” dendi.
Türkiye en kötü kategoride
Raporun Türkiye ile ilgili bölümünde yer alan analizde, Türkiye’nin beş numaralı ‘hakların garanti altında olmadığı’ ülkeler kategorisine girdiği bilgisi paylaşıldı. Geçen yıldan bu yana Türkiye’de işçilere saldırıların arttığı belirtilen raporda şunlar söylendi: “Türkiye’yi dünyanın çalışmak için en kötü 10 ülkesi arasına bu soktu. Hali hazırda en az 1.390 KESK üyesi kamu çalışanı barışçıl sendikal faaliyetlerde bulundukları için soruşturuluyor. 284’ü başka bir işe geçirildi, 403’ü emekliliğe zorlandı 102’si gözaltına alındı ya da tutuklandı, 97’si ise Cumhurbaşkanı’na hakaret etmekten hüküm giydi. 100’den fazla insan 10 Ekim’de Ankara yapılan ‘Emek Barış ve Demokrasi’ mitingine yönelik saldırıda öldü. Özel sektör çalışanların sendikal hak talepleri konusunda ayrımcılığa devam etti. Şubat sonunda Renault fabrikasında işten atılan arkadaşlarının geri alınmasını talep eden işçilere polis saldırdı.”
Türkiye’nin dahil olduğu beşinci kategori, dünyanın çalışmak için kötü ülkelerinden oluşuyor.
* Göçmen işçilerin pasaportlarına el konarak işçinin ücret alamaması durumunda bile zorla çalıştırılmasına olanak veren sistem. Körfez ülkelerinde yaygın.