Anadolu ozanlığı, diğer adıyla abdallık geleneğinin günümüzdeki temsilcisi, türkülerin ustası Neşet Ertaş aramızdan ayrılalı bir yıl oldu.
Besteci, söz yazarı, yorumcu, halk ozanı Ertaş, 25 Eylül 2012'de 74 yaşındayken İzmir'de, prostat kanseri nedeniyle hayata veda ettiğinde tüm hayranları, yakınları, sanat dünyası, siyasiler ve memleketi Kırşehir halkı yasa boğulmuştu...
Babası saz ustası Muharrem Ertaş, annesi Döne Hanım'ın ilk çocuğu olarak Orta Anadolu bozkırlarının tam göbeğinde 1938’de Kırtıllar’da dünyaya geldi.
Annesinin erken ölümünden babası ve kardeşleriyle birlikte sonra köyüne yerleşmişlerdir ve çocukluğu bu köyde geçmiştir.
Ertaş, ilkokula gittiği yıllarda önce keman, sonra da bağlama çalmayı öğrendi. Babası Muharrem Ertaş ile birlikte yörenin düğünlerinde sazı ile çalıp sesi ile türküler söylemeye başladı.
Neşet Ertaş, 1950'li yılların sonunda İstanbul'a gelerek ilk plağını "Neden Garip Garip Ötersin Bülbül" adı ile babası Muharrem Ertaş'a ait bir türküyle çıkardı. Halk tarafından çok beğenilen bu plağı ardından diğer plak, kaset ve halk konserleri takip etti.
Ankara'ya yerleşen Neşet Ertaş, yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle kardeşinin daveti üzerine Almanya'ya gider. Çocuklarının eğitimi ve sanatsal çalışmalarından dolayı uzun bir süre Almanya'da kalan sanatçı, 2000 yılında İstanbul'da verdiği konserle sahne hayatına geri döner.
Süleyman Demirel zamanında kendisine sunulan 'devlet sanatçılığı' ünvanını "Hepimiz bu devletin sanatçısıyız, ayrıca bir devlet sanatçısı sıfatı bana ayrımcılık geliyor" sözleriyle reddetti.
Halkın da büyük desteğini alan Neşet Ertaş adeta yaşayan bir efsane oldu.
Unesco tarafından "yaşayan insan hazinesi" kabul edilen Ertaş, 25 Nisan 2011 tarihinde İTÜ Devlet konservatuarı tarafından fahri doktora ödülüne layık görüldü
Neşet usta hayat destanını 1960’lı yıllarda yazdığı uzun bir şiirinde şöyle anlatır;
Bin dokuzyüz otuzsekiz cihana
Kırtıllar köyünde geldin dediler
Babama Muharrem, anama Döne
Dediysen Ata’yı bildin dediler
Dizinde sızıydı anamın derdi
Tokacı saz yaptı elime verdi
Yeni bitirmiştim üç ile dördü
Baban gibi sazcı oldun dediler
O zaman babamdan öğrendim sazı
Engin gönül ile Hakk’a niyazı
O yaşımda yaktı bir ahu gözü
Mecnun gibi çölde kaldın dediler
Zalım kader devranını dönderdi
Tuttu bizi İbikli’ye gönderdi
Babam saz çalarken bana zil verdi
Oynadım meydanda köçek dediler
Anam Döne İbikli’de ölünce
Tam beş tane öksüz yetim kalınca
Beşimiz de Perişan olunca
Babamgile burdan göçek dediler
Yürüdü göçümüz Tefleğe doğru
Bu hali görenin yanıyor bağrı
Üç aylık çoçuğun çekilmez kahrı
Bunlara bir ana bulun dediler
Yozgat’ın Kırıksoku Köyü’ne vardık
Bize ana yok mu diyerek sorduk
Adı Arzu dediler bir ana bulduk
İşte bu anadır buldun dediler
En küçük kardaşı kayıp eyledik
Onun için gizli gizli ağladık
Üstelik babamı asker eyledik
Yine öksüz yetim kaldın dediler
Zalım kader tebdilimi şaşırttı
Heybe verdi dalımıza devşirtti
Yardım etti Yerköy’üne göçürttü
Biraz da burada kalın dediler
Yerköy’den Kırıkkale’ye geldik
Babam saz çalarken biz çümbüş aldık
Kırşehir’e varınca kemanı çaldık
Aferin arkadaş çaldın dediler
Yarin aşkı ile arttı hep derdim
Babamı bir yere dünür gönderdim
Başlık çok istemişler haberin aldım
İstemiyor yarin seni dediler
Kırşehir’de yedi sene kalınca
Düğün düzgün hepsi bize gelince
Burada herkese yer daralınca
Ankara’ya gider yolun dediler
Ankara’da (sünnetçi) Veysel Usta’yı buldum
Epeyce eğleştim, evinde kaldım
Yüz lirayı verip bir yatak aldım
Etti isen böyle buldun dediler
Bir ev kiraladım münasip yerde
Kaldı kavim kardaş hep Kırşehir’de
Bu aşk hançerini vurdu derinde
Çaresini bulamazsan ölün dediler
Yarin aşkı ile döndüm şaşkına
Arada içerdim yarin aşkına
Canan acımaz mı garip dostuna
Buna da içeriye alın dediler
Neşet Ertaş'ın ölümünün ardından, Cumhurbaşkanı'ndan CHP Genel Başkanı'na siyasiler ve merhumun sanatçı dostları derin üzüntülerini, nasıl büyük bir sanatçının kaybedildiğini ifade eden açıklamalar yaptı.
CUMHURBAŞKANI ABDULLAH GÜL
2008 yılında Çankaya Sofrası'nda diğer sanatçılarımızla birlikte misafir etmekten memnuniyet duyduğum Neşet Ertaş, her zaman sevgiyle, saygıyla ve takdirle hatırlanacak; en önemli kültür değerlerimizden biri olarak gönlümüzü titreten türkü ve bozlaklarıyla kalbimizde yaşamaya devam edecektir. Bugün, kendi dizelerinde dile getirdiği 'Yalan Dünya'ya veda eden halk ozanı Neşet Ertaş'a Allah'tan rahmet; ailesine, milletimize, sevenlerine ve sanat dünyamıza başsağlığı diliyorum.
BAŞBAKAN RECEP TAYYİP ERDOĞAN
“Bir gönül eri, 'Gönül Dağı' olmayı başarmış bir sanatçı olduğunu belirterek, “Neşet Ertaş'ın adının milyonlarca seveni tarafından yaşatılacağına, sanat üslubunun gelecek nesilleri etkilemeye devam edeceğine yürekten inanıyorum. Uzun yıllar gurbet hayatı yaşayan Neşet Ertaş, bir gönül eri, hatta bir 'Gönül Dağı' olmayı da başarmış bir sanatçımızdır. Eşsiz üslubu, parlak yorumları ile dikkati çeken Neşet Ertaş, yorumladığı türkü ve bozlaklar sayesinde Anadolu insanıyla arasında gönülden gönüle uzanan gizli bir bağ kurmayı başarmış ender sanatçılarımızdan biridir. Neşet Ertaş'ın adının milyonlarca seveni tarafından yaşatılacağına, sanat üslubunun gelecek nesilleri etkilemeye devam edeceğine yürekten inanıyorum. Merhum Neşet Ertaş'a Allah'tan rahmet niyaz ediyor, ailesine, yakınlarına ve tüm sanat camiamıza başsağlığı diliyorum.”
ALAATTİN YAVAŞÇA
Aşık grubu içerisindeydi. Kendisini rahmetle anıyoruz. Ama yerinin boş kaldığı kanaatindeyim. Toplumun süzme dediğimiz kısmının içerisinden seçilmiş insanlardı. Bir daha kolay kolay benzeri gelmez. Onun boşluğunu doldurmak mümkün değil. Onun bıraktığı eserler gelecek nesillere örnek olacaktır. Sağlığındayken ona göstermemiz gereken ilgiyi o sağken gösteremedik. Onu bu bakımdan tatmin ettiğimizi söyleyemem.
ARİF SAĞ
Türkülerimizin, Türk Halk Müziği'nin, Türk folklorunun başı sağ olsun. Bozlak bölgesinin tek insanı. Yıllardır öyle geldi. Bir türlü onun gibi birisi yeşermedi. İnşallah bundan sonra onu dinleyenlerden yeşerir. Neşet'in yeri doldurulmayacaktır kesinlikle. Babası Muharrem Ertaş'ın dahi yeri doldurulmadı. Muharrem başkadır, Neşet Ertaş başka bir şeydir. Babasının tavrı, hali başkaydı, Neşet Ertaş'ın çok daha farklı bir çizgisi vardı bana göre. İkisi de çok büyük değerlerdi.
CHP GENEL BAŞKANI KEMAL KILIÇDAROĞLU
Halk müziğinin bu usta sesini yıllar yılı söylenecek türküleriyle hem yanımızda hissedecek, hem de yokluğunu duyacağız. Bozkırın Tezenesi, türkülerin dili sustu. Artık büyük ustayı dilden dile, gönülden gönüle dalga dalga yayılan türküleriyle anacak, halk müziğinin bu usta sesini yıllar yılı söylenecek türküleriyle hem yanımızda hissedecek, hem de yokluğunu duyacağız.
BÜLENT ARINÇ
Bozkırın Tezenesi bil ki sazınla, sözünle öyle temiz bir hatıra bıraktın ki gönlümüz hep seni arayacak. Ertaş'ın bir sanatçı olarak Türk Halk Müziği için ne kadar büyük bir öneme sahip olduğunu işin uzmanları daha iyi bilir ve takdir ederler. Devasa bir yüreğe sahip büyük bir sanatçı” olduğunu vurgulayan Bülent Arınç, “Ancak O hep mahzun, mahcup ve mütevazı çehresiyle gösterdi kendisini. Hülasa bu dünyada güzel ve esaslı bir seda bıraktı. Ancak bugün 'gönül dağımız' onun yokluğuyla 'yağmur yağmur boran' oldu. Ruhun şad olsun, mekanın cennet olsun. Bozkırın Tezenesi bil ki sazınla, sözünle öyle temiz bir hatıra bıraktın ki gönlümüz hep seni arayacak.
BELKIS AKKALE
Neşet Ertaş deyince en az 3 nesile kendini sevdirmiş çok değerli bir üstadımız. Çok üzgünüm. Hepimizin başı sağolsun. Sanatçılar hiçbir zaman unutulmaz. Aşık Veysel, Pir Sultan gibi o da unutulmayacak. Eserleriyle yaşayacak. Neşet Ertaş çok uzun yıllar halk türkülerine hizmet etti. Tam bir Anadolu insanı. Anadolu insanlığını hiçbir zaman bırakmadı. Onun türküleri hepimize çimento oldu. 18 yaşındayken ben onun kışın bir konserine gitmiştim. Çok etkilenmiştim. Sazıyla sesini bu kadar bütünleştiren bir sanatçı olmadı. Bu, Allah’ın çok büyük bir lütfudur. Bizler daha çok öksüz kalacağız.
9. CUMHURBAŞKANI SÜLEYMAN DEMİREL
Neşet Ertaş Anadolu'nun sesiydi. Sahasında bir yıldızdı. Sadece bir müzisyen değil, aynı zamandan, başta Pir Sultan Abdal olmak üzere, Anadolu Erenleri'nin sözcüsü idi. Anadolu Erenleri'nin de sesi idi. Anadolu Dervişleri'nin devamıdır desek, hata yapmış olmayız. Büyük bir sanatçı idi. Mütevazi bir Halk Adamı idi. Ailesine ve Milletimize baş sağlığı dliyorum. Allah rahmet eylesin.
EDİP AKBAYRAM
Şoktayım. Üç gün önce Neşet ustayı ziyarete gittim. Odaya kimseyi almıyorlardı. Ancak görme olasılığı buldum. Uyuyordu. Bünye de çok küçülmüştü. Umutsuzluğa kapıldım ama çıkmadık canda umut vardır dileklerimle sağlıklar diledim. Birkaç gün içinde böyle bir haberin geleceğini bekliyordum. Bu isimler son yüzyılın pir sultanlarıdır. Türk Halk Müziği’ne vermiş olduğu katkılar türkü severlerle birlikte çağ boyunca devam edecektir. Yeri doldurulamayacak bir büyük ustaydı. Neşet ustayı kısa cümlelerle anlatamayız. Ben güzel türkülerini okudum. Tezenedir. Dünya çapında bir yaratıcıdır. Bugünün genç müzisyenlerinden bir çok kişi Neşet Ertaş’ın müzikleriyle hayat bulmuştur. Sanatın her köşesinde ve belleklerde her dakika yaşatılacaktır, özlemle anılacaktır. Kültür Bakanlığı, Neşet Ertaş koleksiyonuna sahip çıkmalıdır. Neşet Ertaş’ın türkülerine, izinsiz yapılan eserlerine sahip çıkmalıyız. Demirel cumhurbaşkanıyken devlet sanatçılığı ünvanını kabul etmemişti Neşet Ertaş. Neşet Ertaşlar, Aşık Mahsuni Şerifler halkın ozanlarıdır. Bunları devletin ozanı yapamazsınız.
FATİH KISAPARKMAK
Bütün Türkiye’nin başı sağolsun. Neşet Ertaş hakkında söylenecek çok şey var. Hakkında çok kitap yazılacağına, çok belgesel hazırlanacağına inanıyorum. Ustasından aldığı geleneği kendi gönül ibriğinden süzdü. Ben onunla diz dize saz çalmak şansına erenlerdenim. Neşet Ertaş bence gönül adamı. En önemli özelliğidir. Yeri doldurulamayacak bir efsanedir. Kırgınlıkları, buruklukları olduğunu biliyorum. Ama bütün bunları aştı. Biz onu unutmadık, unutmuyoruz, unutmayacağız.
MUSA EROĞLU
Korunması gerekirdi. Yarın ötekine de ahlar vahlar çekeceğiz. Ağıtçı toplum öldükten sonra hep ağlar. Sağlığında kimbilir neler söylemiştir. Ben yakın dostuydum Neşet Ertaş’ın. Bütün hayatını biliyordum. Sadece kaybettik onu. Biz ona sahip de çıkmadık. Kendi kişisel becerisiyle zorla kazandığı erdeme sahip olduk sadece.
SABAHAT AKKİRAZ
Başımız sağolsun. Hepimizin üstadıydı. En büyük tesellim onun gibi çalan söyleyen bir değerimiz yoktu.
SELDA BAĞCAN
Nur içinde yatsın. Alanında tekti. Hayatı acılar içinde geçmiştir. Çok unutulmuş günleri oldu. Sanat camiası onu yeniden var etti. Üzgün gitti, hayata kırık gitti. Bu kadar değerli bir ozana kalbi kırık olarak gitti. Nur içinde yatsın.
CHP GENEL BAŞKAN YARDIMCISI GÜRSEL TEKİN
Devlet sanatçısı olmayı reddedip türkülerini halk için söyleyen Ertaş'ın ölümüyle bir dönem kapandı. Bozkırın türküleri bugün öksüz kaldı. O'na boşuna Bozkırın Tezenesi denilmedi. Anadolu'nun çilekeş insanlarını onun kadar hiç kimse anlatamadı. Zahidem'i, Yalan Dünya'yı, bir daha hiç kimse onun gibi söyleyemeyecek.
SUAVİ
Canım ağabeyim, büyük usta. Seni saygıyla selamlıyorum. Sen bir başına "Müzik fakültesiydin, cingeneydin, Abdal'dın,yokluk-tokluk bilendin.
ALİ POYRAZOĞLU
Sazı düşünen, düğündüğünü meşk eden bir zihne dönüştürmüştü. Saz sustu... Neşet Ertaş düşüncelerini sevenlerine emanet etti.
NİL KARAİBRAHİMGİL
Neşet Ertaş'ı geç tanıdım, iyi dinledim. Toprağı bol olsun. Bu topraklardan sazı sözü eksik olmasın.