1911 yılında, 9 şiddetli deprem sonrası Tacikistan’da oluşan Sarez Gölü, adını su altında kalan Sarez köyünden aldı.
Bir dağın Murgap Nehri yatağındaki çökmesi sonucu, 567 metre derinliğinde bir doğa barajı oluştu.
Tacikistan’daki Vakhsh Nehri üzerinde 335 metre yüksekliğindeki Rogun Hidroelektrik Santralı kurma çalışmaları, SSCB döneminde 1970’lerin sonlarında başladı.
SSCB’nin çöküşüyle, suyun kullanımına ilişkin bölge ülkeleri arasında ortaya çıkan Rogun sorunu, halen çözülebilmiş değil.
Özbekistan köylüsünün topraklarını sulamakta, Karakalpakistan’da içme suyu sıkıntısı çekildiği bildirilmekte.
Bilim insanları, herhangi bir terör saldırısı, taş toprak zemine sahip santralın göçmesi veya yeni bir depremle yıkılması durumunda oluşacak selle; Tacikistan, Kazakistan, Türkmenistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Afganistan’ın Büyük mal ve can kaybına uğrayacağını belirtmekte.
Uzun süredir çözülemeyen sorun nedeniyle Özbekistan Cumhurbaşkanı Kerimov, 2015 yılında su sorunu nedeniyle savaşlardan söz etti.
‘’The Diplomat’’ dergisi Mart 2016 sayısında’’ Orta Asya ihtilaf ve istikrarsızlık için olgunlaşmış.’’ başlığı attı.
2018 yılında Tacik ‘’Orientbank’’ ve Hong Kong ‘’Heaven Springs’’ arasında yapılan Orta Asya ve bölge ülkeleri dışına içme suyu satma anlaşmasıyla, sorun daha da büyümüş gözüküyor.
Yapılan anlaşmanın, Tacikistan ekonomisine katkı sunacağını, bölge ülkeleriyle dostluğa darbe vuracağını belirten bölge ülke yöneticileri, Tacik yetkililerinin kendileriyle görüşerek, soruna ortak çözüm bulunmasını önermekte.
Haber : Osman Gazi OKTAY