ABD ulusal istihbarat teşkilatı direktörü James Clapper, 2 gün için Ankara’ya geldi. Bir dizi görüşmelerde bulundu ve görüşmeleri Başkan Obama’ya rapor etmek üzere vakit geçirmeksizin Washington’a döndü.
Erdoğan-Clapper Ankara görüşmesi
Türkiye ile ABD arasında 14 Ağustos 2011’de imzalanan ve NATO füze savunma sistemi kapsamındaki radarın Malatya –Kürecik’e konuşlandırılmasını öngören mutabakat zaptının ardından, Clapper 19 Eylül’de Türkiye’ye geldi. ABD büyükelçiliği Clapper’in geldiğini doğruladı fakat temaslarıyla ilgili bilgi vermedi.
Beyaz Saray ve istihbarat çevrelerine yakın bir Amerikan düşünce kuruluşu uzmanı; Clapper’in sorumluluk alanının, NATO füze savunma sistemine ait radar ve radarın İsrail’in de dahil olduğu Amerikan istihbarat ağındaki yeri olduğunu belirtti.
Clapper’in, Ankara’da Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’la ve isimleri gizli tutulan bazı bakanlarla görüştüğü belirlendi. Bu bakanlar terörle mücadele ve Kürt açılımından sorumlu Başbakan yardımcısı Beşir Atalay ile İçişleri Bakanı İdris Naim Şahin idi. MİT, Emniyet Genel Müdürlüğü, Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı ve Dışişleri Güvenlik Dairesi yetkilileri ile de görüşen Clapper, 20 Eylül’de Erdoğan’ın New York’a hareketinden önce Türkiye’den ayrıldı.
Clapper, baş başa yaptığı görüşmede Başbakan Erdoğan’a, füze savunma sistemine ait radar ve İsrail’in Amerikan istihbarat ağındaki yerinin korunması konusunda Obama’nın talep, görüş ve mesajlarını aktardı. Erdoğan’ın bu konudaki görüşlerini aldı ve Obama’ya yansıtmak üzere ABD’ye döndü.
Başbakan Erdoğan da New York’ta Waldorf Astoria Otel’de 21 Eylül’de gerçekleştirilecek Obama-Erdoğan zirvesi için Türkiye’den ayrıldı.
Obama-Erdoğan New York görüşmesi
BM Genel Kurul toplantıları için New York’a gelmiş olan Başbakan Erdoğan’ın, Obama ile gerçekleştirdiği 1,5 saatlik zirvede; terörle mücadele, İsrail, Filistin, Suriye, Somali, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin petrol ve doğalgaz sondajı gibi konular ele alındı. Görüşmenin ardından Erdoğan, düzenlenen basın toplantısında, görüşmede ağırlıklı olarak terör sorununun ele alındığını şu sözlerle belirtti:
“Terörle ortak mücadele konusunda da ABD’nin her türlü desteği vermeye hazır olduğunu bize kendileri ifade etti. Daha önce de insansız hava aracı konusundaki destekleri noktasında, Predatör konusundaki destekleri. Yine aynı şekilde istihbarat, anlık istihbarat paylaşımı noktasındaki çalışmalar hususunda aramızda herhangi bir ihtilaf söz konusu değil. Aynı şekilde bunun devam etmesi ve terör örgütüne yönelik verilen mücadelede bizlerle beraber olacakları hususu. Bizim, PKK ile mücadeleye yönelik olarak kendilerine verdiğimiz bir talep listesi var.”
The Washington Post’un 21 Eylül 2011 tarihli haberi
Obama-Erdoğan zirvesinin yapıldığı 21 Eylül’de çıkan, The Washington Post Gazetesi’nde “ ABD Predatör Üssü Kuruyor” başlıklı bir haber yayınlandı. Gazetenin ABD’li yetkililere dayanarak verdiği haberde, El-Kaide’ye bağlı örgütlerle mücadele için ABD’nin, Arap yarımadasında gizli olarak bir uçak pisti inşa ettiği ve Amerikan Ordusu’nun Afrika Boynuzunda-Cibuti’deki üslerinden kalkan Predatörlerin Somali ve Yemen üzerinde keşif uçuşları yaptığı yer aldı. Bu haberle Afrika Komutanlığı’nın bu pisti Predatörler için üs olarak kullanılacağı teyit edilmiş oldu.
Sonuç yerine
Yukarıda Erdoğan ve Clapper’ın Ankara’daki görüşmesi, Obama-Erdoğan New York zirvesi ve The Washington Post’un 21 Eylül 2011 tarihli haberi paragraflarında verilen bilgiler dikkate alındığında Obama ile Erdoğan’ın Malatya-Kürecik radarı ile ilgili:
Komuta, istihbarat, operasyon, teknik, teknolojik donanım ve işletme kadrolarında yer alacak ABD askerlerini konuşlandırılması için gerekecek yapılanmalar,
ABD-İsrail arasında imzalanmış gizli stratejik işbirliği anlaşması kapsamında ABD ulusal istihbarat ağından İsrail’e istihbarat sağlanması,
Türkiye’ye ilişkin görev ve sorumlulukları açıklayan, bir ikili anlaşma imzaladıkları anlaşılır.
Türkiye, İsrail yapımı Heronları, bu ülkede yapılan bakımlardan sonra geri alamadı. PKK terörü ile mücadelede oluşan anlık istihbarat boşluğunu doldurmak için Türkiye, ABD’den Irak’tan geri çekilecek Predatörleri talep etmiştir. Bu talebin kabul görmesi halinde Türkiye ile ABD arasında ikili bir mutabakat anlaşması imzalanması gerekecektir. Başkan Obama Türkiye’nin Predatör talebine yönelik hiç bir açıklama yapmamış ve bu konu sadece Erdoğan’ın ağzından açıklanmıştır. ABD, Türkiye’ye hiç predatör vermeyebilir, verse bile bunlar eski model Predatörler olacaktır.
Bu durumda konu ile ilgili ikili anlaşma dikkatle hazırlanmadığı taktirde Türkiye açısından şu olumsuzluklar yaşanabilir.
ABD ikili mutabakat anlaşmasına, Çekiç Güç ve Kuzeyden Keşif Gücü uygulamalarında olduğu gibi, bu anlaşma metnine NATO üyesi ülkeleri de kapsayacak maddeler koyabilir,
Predatörler, İsrail’e de istihbarat sağlayabilir,
Afrika Boynuzu’ndaki Cibuti’de bulunan Afrika Komutanlığı kadrosundaki Predatörler İncirlik’i kullanabilir, burayı üs haline getirebilir ve Türkiye dahil Akdeniz’e yönelik operasyonlarını buradan düzenleyebilir.
Şimdilik faaliyeti durdurulmuş olan İsrail’in Konya Üssü faaliyete geçirildiğinde Predatörler burayı da üs olarak kullanabilir, Bu olumsuzluklar ancak devlet adamı sorumluluğu ile davranmakla önlenebilir.
Erol Bilbilik
İLK KURŞUN